{"id":31777,"date":"2026-06-05T09:33:30","date_gmt":"2026-06-05T07:33:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/?p=31777"},"modified":"2026-06-05T13:38:40","modified_gmt":"2026-06-05T11:38:40","slug":"medioambiente-2026","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/medioambiente-2026\/","title":{"rendered":"Cando as augas doces avisan: sinais dun clima que cambia"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Praia fluvial de Portobrea (Queixas, Cerceda) no r\u00edo Tarrulo, afluente do r\u00edo Leng\u00fcelle<\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Quote\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Laura Barral Fraga<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Ec\u00f3loga acu\u00e1tica. Investigadora do Grupo de Investigaci\u00f3n en Cambio Ambiental e Paleobiolox\u00eda (GRICA-BIOpast), no Centro Interdisciplinar de Qu\u00edmica e Biolox\u00eda (CICA) da Universidade da Coru\u00f1a (UDC).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Antes de estudar os r\u00edos, vivinos. Lembro con especial ilusi\u00f3n as tardes de ver\u00e1n, de nena, na praia fluvial de Portobrea, en Queixas (Cerceda), cando o r\u00edo era o lugar ao que ir con amigas e amigos para refrescarse e divertirse. A\u00ednda non sab\u00eda nada de ecolox\u00eda acu\u00e1tica<\/strong> ou limnolox\u00eda<\/strong>, pero xa estaba aprendendo algo importante: un r\u00edo non \u00e9 simplemente un curso de auga que pasa; os r\u00edos son refuxio, memoria, paisaxe e, sobre todo, biodiversidade e vida.<\/p>

Este ano, o D\u00eda Mundial do Medio Ambiente<\/strong>1<\/sup> pon o foco no cambio clim\u00e1tico<\/strong> e nas sinais que a Terra nos est\u00e1 a enviar. Dende a visi\u00f3n das augas doces<\/strong>, esas sinais son especialmente claras: r\u00edos que perden caudal, solos que rete\u00f1en menos humidade, encoros m\u00e1is vulnerables, proliferaci\u00f3ns de cianobacterias e ecosistemas moi sensibles, nos que a calor, a seca e os cambios no r\u00e9xime de precipitaci\u00f3ns provocan r\u00e1pidos efectos no caudal, na temperatura, na calidade da auga e na vida que soste\u00f1en.<\/p>

A historia da limnolox\u00eda<\/strong> ten tam\u00e9n, igual ca min, unha relaci\u00f3n estreita coa cidade de Xenebra e sobretodo co seu lago L\u00e9man<\/em>. Al\u00ed, a observaci\u00f3n cient\u00edfica das augas continentais axudou a fundar esta disciplina cient\u00edfica que hoxe sabemos imprescindible para entender, entre outras cousas, a calidade da auga, os ciclos de nutrientes, a resposta dos ecosistemas acu\u00e1ticos ao clima<\/u> e a relaci\u00f3n entre as cidades e as masas de auga que as abastecen<\/strong>. Esa idea \u00e9 perfectamente aplicable a Galicia: a auga que chega a unha cidade depende da tecnolox\u00eda que a trata, pero tam\u00e9n, previamente, do estado ecol\u00f3xico da conca, dos r\u00edos que a alimentan e da capacidade colectiva para coidar o territorio.<\/p>

O cambio clim\u00e1tico<\/strong> non s\u00f3 se observa na atmosfera, nos incendios ou no mar. Tam\u00e9n se ve nos r\u00edos que perden continuidade, nos encoros que estratifican antes, nas cianobacterias que proliferan coa calor e en territorios h\u00famidos que descobren que non almacenan tanta auga como pensaban<\/u>. Por iso, cando falamos de cambio clim\u00e1tico e auga doce, non deberiamos mirar s\u00f3 ao final do sistema: os encoros, as reservas, as porcentaxes almacenadas. Son esenciais, por suposto, pero un encoro non comeza na presa. Comeza moito antes, na conca, no solo, nos pequenos afluentes e nos r\u00edos que o alimentan.<\/p>

Neste sentido, debemos ter coidado coa idea de Galicia como refuxio clim\u00e1tico<\/em>.<\/strong> \u00c9 certo que Galicia adoita pensarse como un territorio h\u00famido e atl\u00e1ntico, cunha meteorolox\u00eda m\u00e1is benigna ca outros escenarios do Estado espa\u00f1ol. Pero esa imaxe \u00e9 incompleta. Se as choivas son menos frecuentes, m\u00e1is torrenciais ou peor distribu\u00eddas, o balance h\u00eddrico pode deteriorarse a\u00ednda que a precipitaci\u00f3n anual media non dimin\u00faa de forma lineal.<\/p>

En Galicia non abonda con preguntarse canto chove ao ano. Hai que preguntarse cando chove, como chove e canto tempo permanece esa auga no territorio<\/strong>. Non necesariamente chove menos en t\u00f3dolos rexistros, pero si que cambia o patr\u00f3n: choivas m\u00e1is concentradas, m\u00e1is escorrent\u00eda cara o mar e menor recarga de mananciais e acu\u00edferos<\/strong>. Ademais, moitas zonas galegas as\u00e9ntanse sobre rochas duras de materiais gran\u00edticos ou metam\u00f3rficos, con solos que en moitos lugares non te\u00f1en gran espesor nin, polo tanto, gran capacidade de almacenamento h\u00eddrico<\/strong>. Os acu\u00edferos galegos presentan, en xeral, baixa capacidade de almacenamento e tempos de residencia curtos<\/strong>2<\/sup>. Galicia pode seguir sendo relativamente fresca respecto ao centro ou sur peninsular, pero iso non garante seguridade h\u00eddrica<\/u><\/strong>.<\/p>

A isto s\u00famase que Galicia non \u00e9 un bloque clim\u00e1tico homox\u00e9neo. Mentres a fachada atl\u00e1ntica conserva a\u00ednda unha imaxe h\u00famida e temperada, o interior, especialmente a provincia de Ourense<\/strong>, mostra con claridade que Galicia tam\u00e9n cont\u00e9n unha realidade mediterr\u00e1nea<\/strong>: ver\u00e1ns secos e c\u00e1lidos, vales moi calorosos, estr\u00e9s h\u00eddrico, vexetaci\u00f3n adaptada \u00e1 seca estival e incendios cada vez m\u00e1is intensos e devastadores. O cambio clim\u00e1tico non chegar\u00e1 a Galicia de golpe: xa est\u00e1 entrando polos ver\u00e1ns m\u00e1is longos, os solos con pouca capacidade de retenci\u00f3n, os caudais baixos e a presi\u00f3n sobre r\u00edos que despois alimentan encoros.<\/p>

Esta mediterraneizaci\u00f3n<\/em> da zona atl\u00e1ntica non \u00e9 s\u00f3 unha intuici\u00f3n contempor\u00e1nea. Aparece xa como concepto cient\u00edfico<\/strong> en reconstruci\u00f3ns paleoclim\u00e1ticas recentes do noroeste ib\u00e9rico3<\/sup>. Estudos baseados en sedimentos lacustres mostran que Galicia se sit\u00faa nunha zona de transici\u00f3n entre influencias atl\u00e1nticas e mediterr\u00e1neas, e que esa fronteira oscilou durante os \u00faltimos 3000 anos. En fases c\u00e1lidas e secas, a influencia mediterr\u00e1nea expandiuse cara a zonas hoxe percibidas como atl\u00e1nticas. Polo tanto, a mediterraneizaci\u00f3n<\/em> de Galicia<\/strong> non \u00e9 unha idea allea ao territorio: forma parte da s\u00faa sensibilidade clim\u00e1tica hist\u00f3rica e pode axudarnos a interpretar riscos futuros<\/strong>.<\/p>

En paralelo, investigaci\u00f3ns recentes4<\/sup> publicadas na prestixiosa revista cient\u00edfica Nature Communications<\/em> sinalan que os ver\u00e1ns europeos se est\u00e1n alongando e que, se as emisi\u00f3ns globais de gases de efecto invernadoiro contin\u00faan sendo elevadas, Europa poder\u00eda sumar varias semanas adicionais de ver\u00e1n<\/strong> cara a finais de s\u00e9culo. Para os ecosistemas de auga doce, un ver\u00e1n m\u00e1is longo non \u00e9 simplemente m\u00e1is tempo de calor. Significa m\u00e1is evapotranspiraci\u00f3n, maior temperatura da auga, menor caudal, menor capacidade de diluci\u00f3n e m\u00e1is presi\u00f3n sobre r\u00edos, mananciais e encoros<\/strong>.<\/p>

Nunha rexi\u00f3n atravesada por milleiros de r\u00edos, esta mirada \u00e9 especialmente importante. Galicia foi chamada por Otero Pedrayo \u201co pa\u00eds dos mil r\u00edos\u201d,<\/strong> a\u00ednda que en realidade a s\u00faa rede fluvial \u00e9 moito m\u00e1is extensa. O relevo, as rochas, as fracturas do terreo, a vexetaci\u00f3n e os usos humanos condicionan a forma, a forza e a continuidade deses cursos de auga. Tam\u00e9n condicionan a maneira en que os aproveitamos. Os encoros<\/strong> son infraestruturas fundamentais para o abastecemento e para a seguridade h\u00eddrica de moitas poboaci\u00f3ns, pero non son alleos ao funcionamento ecol\u00f3xico dos r\u00edos5<\/sup>: transforman h\u00e1bitats, modifican a continuidade fluvial e fan a\u00ednda m\u00e1is necesario entender o sistema completo, desde a cabeceira ata a presa<\/strong>. Falar de encoros no contexto do cambio clim\u00e1tico non deber\u00eda ser s\u00f3 falar de canta auga almacenan, sen\u00f3n tam\u00e9n de que r\u00edos, solos e concas os soste\u00f1en<\/strong>.<\/p>

Durante a estiaxe<\/strong>, o menor caudal reduce a capacidade de diluci\u00f3n. O resultado non \u00e9 s\u00f3 menos auga, sen\u00f3n unha auga potencialmente m\u00e1is vulnerable: m\u00e1is c\u00e1lida, m\u00e1is cargada de materia org\u00e1nica e nutrientes, e m\u00e1is propensa a desequilibrios ecol\u00f3xicos<\/strong>. Nese punto, a cantidade e a calidade da auga deixan de poder pensarse por separado. Ademais, cando chegan choivas intensas despois dun per\u00edodo de seca, a auga pode mobilizar cara os r\u00edos nutrientes e sedimentos acumulados no solo. \u00c1s veces, a primeira choiva forte non pecha o problema da seca, sen\u00f3n que abre outro problema a maiores.<\/p>

Aqu\u00ed entra a eutrofizaci\u00f3n<\/strong>, non como un fen\u00f3meno illado, sen\u00f3n como parte do mesmo f\u00edo. A eutrofizaci\u00f3n consiste no enriquecemento excesivo da auga con nutrientes, principalmente nitr\u00f3xeno e f\u00f3sforo. Estes nutrientes poden proceder da fertilizaci\u00f3n, dos xurros, das augas residuais, dos solos erosionados ou da escorrent\u00eda. En exceso, alteran o equilibrio ecol\u00f3xico, favorecen crecementos masivos de algas e cianobacterias, reducen o os\u00edxeno e deterioran a calidade da auga.<\/p>

A eutrofizaci\u00f3n non comeza necesariamente no encoro. Moitas veces comeza antes, na conca e nos r\u00edos. Un estudo de catorce anos no rego Corbeira6<\/sup>, un sistema rural galego cuias augas desembocan no r\u00edo Mero e finalmente no encoro de Cecebre, mostrou que a hidrolox\u00eda controla os fluxos de nitrato e f\u00f3sforo, e que o caudal \u00e9 o principal motor do transporte de nutrientes<\/strong>. Isto \u00e9 fundamental para pensar o abastecemento<\/strong>: a calidade da auga almacenada depende de procesos que suceden augas arriba<\/strong>, moito antes de que a auga chegue \u00e1 presa.<\/p>

A mi\u00f1a forma de mirar Galicia est\u00e1 marcada por outras paisaxes de auga doce que fun descubrindo ao longo dos anos. Nos anos que botei vivindo en Girona<\/strong> observei r\u00edos mediterr\u00e1neos sometidos a seca e intermitencia. Na Dordo\u00f1a<\/strong> (Francia), analicei como a calor estival e os nutrientes pod\u00edan favorecer os chamados blooms<\/em> de cianobacterias en lagoas naturais utilizadas como zonas recreativas de ba\u00f1o. Hoxe, ao pensar en Galicia, esas d\u00faas aprendizaxes funcionan como advertencias. Imos ver de que maneira.<\/p>

En Girona, traballando nun contexto mediterr\u00e1neo, aprend\u00edn que un r\u00edo non empeza a estar en problemas cando seca. Empeza antes: cando perde continuidade, cando se fragmenta en pozas, cando aumenta a temperatura da auga, cando cambia a composici\u00f3n do biofilm<\/em>, cando se altera o seu metabolismo e cando a vida acu\u00e1tica debe adaptarse a unha alternancia cada vez m\u00e1is extrema entre per\u00edodos de seca e episodios de enchente. A literatura cient\u00edfica sobre r\u00edos mediterr\u00e1neos temporais<\/strong> mostra que a descontinuidade hidrol\u00f3xica afecta \u00e1 distribuci\u00f3n das comunidades de biofilm<\/em>, \u00e1s algas, \u00e1s cianobacterias e \u00e1 heteroxeneidade ecol\u00f3xica dos cauces7<\/sup>; as\u00ed como \u00e1 qu\u00edmica da auga, \u00e1 bioxeoqu\u00edmica, \u00e1 biodiversidade e ao funcionamento do ecosistema8<\/sup>.<\/p>

Esa aprendizaxe \u00e9 \u00fatil para Galicia, pois parte dos procesos que en Girona son evidentes poden axudarnos a interpretar sinais temper\u00e1s aqu\u00ed<\/strong>. Un r\u00edo con menos caudal non \u00e9 s\u00f3 un r\u00edo con menos auga. \u00c9 un ecosistema con menos conectividade, menos capacidade de diluci\u00f3n, m\u00e1is temperatura, m\u00e1is estr\u00e9s biol\u00f3xico e menos marxe para amortecer os impactos que chegan desde a conca.<\/p>

Nos anos que botei traballando na Dordo\u00f1a e na Xironda, vin outro \u00e1ngulo do mesmo problema, pero neste caso m\u00e1is enfocado en lagos e<\/strong> lagoas<\/strong>. No ver\u00e1n, a combinaci\u00f3n de altas temperaturas e achegas de nutrientes procedentes de concas rurais<\/strong> pod\u00eda favorecer proliferaci\u00f3ns masivas de cianobacterias<\/strong> e aumentar o risco de produci\u00f3n e liberaci\u00f3n de toxinas \u00e1 auga. Algunhas cianotoxinas<\/strong> poden ser neurot\u00f3xicas, hepatot\u00f3xicas ou mesmo letais para persoas e animais. Al\u00ed o cambio clim\u00e1tico deixaba de ser unha abstracci\u00f3n: pod\u00eda converterse nunha praia fluvial ou lagoa pechada, nunha alerta sanitaria ou nunha recomendaci\u00f3n de evitar o ba\u00f1o tras as an\u00e1lises e resultados que sa\u00edan do noso laboratorio. De feito, a autoridade sanitaria rexional da Dordo\u00f1a tivo que manter zonas de ba\u00f1o pechadas ou baixo vixilancia pola presenza de cianobacterias e riscos asociados en varias ocasi\u00f3ns nos \u00faltimos ver\u00e1ns, algo que non moitos anos atr\u00e1s era un feito pouco habitual e excepcional nesa zona.<\/p>

Isto tampouco \u00e9 alleo a Galicia, onde existe una relaci\u00f3n social moi forte coa auga doce e os ecosistemas continentais. Aqu\u00ed tam\u00e9n temos praias fluviais, termas, zonas de ba\u00f1o continentais e encoros ou contornos de encoro con usos recreativos, dende o ba\u00f1o ata a navegaci\u00f3n ou outras actividades n\u00e1uticas. E xa se te\u00f1en rexistrado alertas por cianobacterias en augas de ba\u00f1o continentais en certos encoros e regatos, polo que, a cuesti\u00f3n non \u00e9 s\u00f3 ecol\u00f3xica; \u00e9 tam\u00e9n sanitaria e social.<\/p>

Os ecosistemas acu\u00e1ticos galegos, e en especial os r\u00edos<\/strong>, forman parte do abastecemento, pero tam\u00e9n do lecer, da paisaxe e da memoria colectiva. As termas do Mi\u00f1o, as praias e pozas fluviais, os cauces que atravesan aldeas e cidades: todo iso forma parte da nosa relaci\u00f3n coa auga doce<\/strong>. Se os r\u00edos se quentan, se dimin\u00fae o caudal, se aumenta a concentraci\u00f3n de nutrientes ou se as choivas arrastran de golpe o acumulado na conca, non se altera s\u00f3 un indicador ambiental; alt\u00e9rase unha forma de habitar o territorio.<\/p>

Girona e a Dordo\u00f1a non son exemplos afastados. Son espellos nos que Galicia pode mirarse antes de que determinados problemas se fagan m\u00e1is visibles. De Girona podemos aprender que a seca non \u00e9 s\u00f3 falta de auga, sen\u00f3n un proceso ecol\u00f3xico complexo que transforma a continuidade, a temperatura, a qu\u00edmica e a vida dos r\u00edos. Da Dordo\u00f1a podemos aprender a importancia de vixiar, comunicar e actuar antes de que a combinaci\u00f3n de calor, augas lentas e nutrientes derive en problemas ambientais e sanitarios. De Ourense e dos estudos paleoclimatol\u00f3xicos podemos aprender que Galicia xa cont\u00e9n dentro de si escenarios mediterr\u00e1neos de calor, seca estival e presi\u00f3n sobre a auga que non conv\u00e9n tratar como excepci\u00f3ns.<\/p>

Galicia seguir\u00e1 sendo verde e h\u00famida mentres a choiva sexa relativamente frecuente e ben distribu\u00edda. Pero se os ver\u00e1ns se alongan, se as precipitaci\u00f3ns se concentran en episodios m\u00e1is intensos e se os per\u00edodos secos duran m\u00e1is, esa imaxe pode volverse fr\u00e1xil. Moitos solos galegos non te\u00f1en espesor nin capacidade suficiente para gardar a humidade durante longas secas. Por iso, a abundancia de auga non deber\u00eda medirse s\u00f3 polo que chove nun ano, sen\u00f3n pola capacidade real do territorio para retela, filtrala e devolvela aos r\u00edos ao longo do tempo.<\/p>

Neste contexto, as bra\u00f1as<\/u><\/strong>, turbeiras<\/strong> e outros humidais<\/strong> galegos te\u00f1en un papel moito m\u00e1is importante do que \u00e1s veces lles reco\u00f1ecemos. Non son terreos improdutivos nin espazos marxinais: funcionan como zonas de almacenamento, filtraci\u00f3n e regulaci\u00f3n da auga. Son zonas de alto valor ecosist\u00e9mico<\/u><\/strong> porque poden axudar a reter humidade nos per\u00edodos secos<\/strong>, reducir a velocidade da escorrent\u00eda durante choivas intensas,<\/strong> favorecer a recarga de acu\u00edferos<\/u><\/strong>, conservar biodiversidade e almacenar carbono<\/strong>. Nun territorio onde moitos solos son pouco profundos e onde as choivas poden volverse m\u00e1is irregulares, protexer e recuperar estes ecosistemas \u00e9 tam\u00e9n unha forma de adaptaci\u00f3n ao cambio clim\u00e1tico9,10<\/sup><\/strong>.<\/p>

A vantaxe de Galicia \u00e9 que a\u00ednda estamos a tempo de anticiparnos. Neste contexto de mediterraneizaci\u00f3n<\/em>, adaptarnos ao cambio clim\u00e1tico<\/strong> implica, de novo, mirar m\u00e1is cara os ecosistemas de auga doce. No caso dos r\u00edos: medir e vixiar caudais, temperatura, os\u00edxeno, nutrientes e comunidades biol\u00f3xicas; e concienciarnos da importancia de manter unha ribeira ben conservada<\/strong> para dar sombra, reducir a temperatura da auga, reter sedimentos e nutrientes, frear a escorrent\u00eda durante choivas intensas e manter refuxios ecol\u00f3xicos<\/strong> nos per\u00edodos secos. Pero tam\u00e9n necesitamos mirar \u00e1 conca enteira: protexer solos<\/strong> e zonas h\u00famidas<\/strong>, como as bra\u00f1as<\/strong>; reducir as entradas de nitr\u00f3xeno e f\u00f3sforo procedentes da actividade agraria, da escorrent\u00eda e das augas residuais; mellorar a depuraci\u00f3n<\/strong> nos n\u00facleos rurais e vivendas dispersas; e entender que r\u00edo e encoro non son sistemas separados, sen\u00f3n partes dun mesmo sistema hidrol\u00f3xico.<\/p>

Anque se diga de Galicia que \u00e9 o pa\u00eds dos mil r\u00edos, esa abundancia non deber\u00eda levarnos \u00e1 confianza, sen\u00f3n \u00e1 responsabilidade<\/strong>. Neste D\u00eda Mundial do Medio Ambiente<\/strong>, falar de cambio clim\u00e1tico dende as augas doces<\/strong> \u00e9 lembrar que os r\u00edos, lagoas, bra\u00f1as e t\u00f3dolos ecosistemas doceacu\u00edcolas<\/strong> non son s\u00f3 recursos nin paisaxes de fondo: son sensores vivos do territorio<\/strong>. No caso dos r\u00edos, cando cambian o seu caudal, a s\u00faa temperatura, a s\u00faa cor, a s\u00faa biodiversidade ou a s\u00faa capacidade de dilu\u00edr e depurar, est\u00e1n a avisarnos de que algo cambia tam\u00e9n na conca, no clima e na nosa forma de habitar o territorio.<\/p>

Se queremos protexer os encoros que abastecen as nosas cidades, as\u00ed coma os pozos, mananciais e pequenos sistemas de abastecemento das nosas aldeas e vilas, temos que empezar por observar e coidar os ecosistemas acu\u00e1ticos que os alimentan. Antes de que a auga escasee ou perda calidade nunha reserva, moitas veces xa empezou a cambiar no r\u00edo, no solo, no bosque de ribeira ou na conca. Escoitar eses sinais a tempo \u00e9 unha forma de coidar o futuro<\/strong>, pero tam\u00e9n de preservar<\/strong> eses lugares onde aprendemos, sen sabelo, a apreciar e valorar os nosos ecosistemas de augas doces<\/strong>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
  1. Programa das Naci\u00f3ns Unidas para o Medio Ambiente (PNUMA). (2026). <\/strong>D\u00eda Mundial do Medio Ambiente 2026: acci\u00f3n polo clima<\/em>. Naci\u00f3ns Unidas \/ World Environment Day. Dispo\u00f1ible en: https:\/\/www.worldenvironmentday.global\/es\/2026\/sobre-el-dia\/tema-y-pais-anfitrion-2026<\/a><\/li>
  2. Alvarez, I., Pereira, H., Lorenzo, M.N.\u00a0et al.<\/em>(2024<\/strong>). Drought projections for the NW Iberian Peninsula under climate change.\u00a0Clim Dyn<\/em>\u00a062<\/strong>, 4775\u20134791. https:\/\/doi.org\/10.1007\/s00382-023-07084-z<\/a><\/li>
  3. Fern\u00e1ndez-P\u00e9rez, U., Hern\u00e1ndez, A., S\u00e1ez, A., Carballeira, R., Altrogge, R., Santos, L., Prego, R., Raposeiro, P.M., Bao, R. (2025<\/strong>). Late Holocene climate changes in the Northwest Iberian Peninsula reflect fluctuations in the relative dominance of Atlantic and Mediterranean climate zones. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology. Volume 674. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.palaeo.2025.113034<\/a>.<\/li>
  4. Martin-Puertas, C., Boyall, L., Hernandez, A.\u00a0et al.<\/em>(2025<\/strong>). Consistent response of European summers to the latitudinal temperature gradient over the Holocene.\u00a0Nat Commun<\/em>\u00a016<\/strong>, 9969. https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41467-025-65804-x<\/a><\/li>
  5. Galdo, K. (2023<\/strong>). \u201cGaliza: O pa\u00eds dos 10.000 r\u00edos?\u201d. N\u00f3s Diario<\/em>, 5 de marzo de 2023. Dispo\u00f1ible en: https:\/\/www.nosdiario.gal\/articulo\/social\/Galiza-o-pais-dos-10000-rios\/20230303200003163648.html<\/a><\/li>
  6. Rodr\u00edguez-Blanco, M. L., Taboada-Castro, M. M. & Taboada-Castro, M. T. (2023<\/strong>). Nitrate and Phosphorus Transport in a Galician River (NW Iberian Peninsula): Insights From Fourteen Years of Monitoring<\/em>. Spanish Journal of Soil Science<\/em>, 13, 11108. https:\/\/doi.org\/10.3389\/sjss.2023.11108<\/a><\/li>
  7. Witteveen, N. H., Freixa, A. & Sabater, S. (2020<\/strong>). Local and regional environmental factors drive the spatial distribution of phototrophic biofilm assemblages in Mediterranean streams<\/em>. Hydrobiologia, 847, 2321\u20132336. https:\/\/doi.org\/10.1007\/s10750-020-04258-2<\/a><\/li>
  8. Sabater, S., Timoner, X., Borrego, C. & Acu\u00f1a, V. (2016). Stream Biofilm Responses to Flow Intermittency: From Cells to Ecosystems. Frontiers in Environmental Science<\/em>, 4, 14. https:\/\/doi.org\/10.3389\/fenvs.2016.00014<\/a><\/li>
  9. Matos Sobrino, J. M. (2022<\/strong>). Informe: Humidais para a Vida. A Coru\u00f1a<\/em>. Ecoloxistas en Acci\u00f3n Galiza. Coordinaci\u00f3n: R. Vilela. https:\/\/www.ecologistasenaccion.org\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/humidais-para-a-vida_coruna.pdf<\/a><\/li>
  10. Leira, M. (2023). <\/strong>\u201cLas bra\u00f1as, vitales para la biodiversidad y la salud de los ecosistemas circundantes\u201d. C\u00e1tedra EMALCSA-UDC<\/em>, 2 de febreiro de 2023. https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/manel-leira-profesor-del-departamento-de-biologia-de-la-universidad-de-a-coruna-explica-con-motivo-del-dia-mundial-de-los-humedales-2023-la-importancia-que-tienen-las-branas-y-la-urgencia-de-prote\/<\/a><\/li><\/ol>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    *La C\u00e1tedra Emalcsa no se identifica necesariamente con las visiones expuestas por los autores de los art\u00edculos que publica.\u00a0Nuestra\u00a0intenci\u00f3n es ser un medio para la difusi\u00f3n, el di\u00e1logo, el debate y el avance\u00a0en conocimiento.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Praia fluvial de Portobrea (Queixas, Cerceda) no r\u00edo Tarrulo, afluente do r\u00edo Leng\u00fcelle Laura Barral Fraga Ec\u00f3loga acu\u00e1tica. Investigadora do Grupo de Investigaci\u00f3n en Cambio Ambiental e Paleobiolox\u00eda (GRICA-BIOpast), no Centro Interdisciplinar de Qu\u00edmica e Biolox\u00eda (CICA) da Universidade da Coru\u00f1a (UDC). Antes de estudar os r\u00edos, vivinos. Lembro con especial ilusi\u00f3n as tardes de […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31784,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-31777","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"yoast_head":"\nD\u00eda Mundial del Medioambiente - Cando as augas doces avisan: sinais dun clima que cambia -<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Con motivo do D\u00eda Mundial do Medioambiente, a investigadora Laura Barral ofr\u00e9cenos unha reflexi\u00f3n sobre os avisos das augas doces.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"gl_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"D\u00eda Mundial del Medioambiente - Cando as augas doces avisan: sinais dun clima que cambia -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Con motivo do D\u00eda Mundial do Medioambiente, a investigadora Laura Barral ofr\u00e9cenos unha reflexi\u00f3n sobre os avisos das augas doces.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"C\u00e1tedra Emalcsa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-06-05T07:33:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-05T11:38:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/COVER-scaled.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"emalcsawp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"emalcsawp\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/medioambiente-2026\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/medioambiente-2026\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"emalcsawp\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/efb560fa9370bb4ce0760f6ef7a53907\"},\"headline\":\"Cando as augas doces avisan: sinais dun clima que cambia\",\"datePublished\":\"2026-06-05T07:33:30+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-05T11:38:40+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/medioambiente-2026\\\/\"},\"wordCount\":3176,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/medioambiente-2026\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/ecologafoto.jpg\",\"articleSection\":[\"Opini\u00f3n\"],\"inLanguage\":\"gl-ES\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/medioambiente-2026\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/medioambiente-2026\\\/\",\"name\":\"D\u00eda Mundial del Medioambiente - Cando as augas doces avisan: sinais dun clima que cambia -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/medioambiente-2026\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/medioambiente-2026\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/ecologafoto.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-05T07:33:30+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-05T11:38:40+00:00\",\"description\":\"Con motivo do D\u00eda Mundial do Medioambiente, a investigadora Laura Barral ofr\u00e9cenos unha reflexi\u00f3n sobre os avisos das augas doces.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/medioambiente-2026\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"gl-ES\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/medioambiente-2026\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"gl-ES\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/medioambiente-2026\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/ecologafoto.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/06\\\/ecologafoto.jpg\",\"width\":1304,\"height\":977},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/medioambiente-2026\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Cando as augas doces avisan: sinais dun clima que cambia\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/\",\"name\":\"C\u00e1tedra Emalcsa\",\"description\":\"C\u00e1tedra EMALCSA-UDC promover y articular la investigaci\u00f3n, innovaci\u00f3n y transferencia de conocimiento en el \u00e1mbito los sistemas de agua.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"gl-ES\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/#organization\",\"name\":\"C\u00e1tedra Emalcsa\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"gl-ES\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/Catedra-Emalcsa-UDC.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/Catedra-Emalcsa-UDC.svg\",\"width\":185,\"height\":58,\"caption\":\"C\u00e1tedra Emalcsa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/efb560fa9370bb4ce0760f6ef7a53907\",\"name\":\"emalcsawp\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"gl-ES\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/80db74ffb4beb0be788543a1f45b29875710fd2c515220ced2e80bde3709de50?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/80db74ffb4beb0be788543a1f45b29875710fd2c515220ced2e80bde3709de50?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/80db74ffb4beb0be788543a1f45b29875710fd2c515220ced2e80bde3709de50?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"emalcsawp\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.catedraemalcsa.com\\\/gl\\\/author\\\/emalcsawp\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"D\u00eda Mundial del Medioambiente - Cando as augas doces avisan: sinais dun clima que cambia -","description":"Con motivo do D\u00eda Mundial do Medioambiente, a investigadora Laura Barral ofr\u00e9cenos unha reflexi\u00f3n sobre os avisos das augas doces.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/","og_locale":"gl_ES","og_type":"article","og_title":"D\u00eda Mundial del Medioambiente - Cando as augas doces avisan: sinais dun clima que cambia -","og_description":"Con motivo do D\u00eda Mundial do Medioambiente, a investigadora Laura Barral ofr\u00e9cenos unha reflexi\u00f3n sobre os avisos das augas doces.","og_url":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/","og_site_name":"C\u00e1tedra Emalcsa","article_published_time":"2026-06-05T07:33:30+00:00","article_modified_time":"2026-06-05T11:38:40+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1440,"url":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/COVER-scaled.webp","type":"image\/webp"}],"author":"emalcsawp","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"emalcsawp","Tempo de lectura":"14 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/"},"author":{"name":"emalcsawp","@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/#\/schema\/person\/efb560fa9370bb4ce0760f6ef7a53907"},"headline":"Cando as augas doces avisan: sinais dun clima que cambia","datePublished":"2026-06-05T07:33:30+00:00","dateModified":"2026-06-05T11:38:40+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/"},"wordCount":3176,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/ecologafoto.jpg","articleSection":["Opini\u00f3n"],"inLanguage":"gl-ES"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/","url":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/","name":"D\u00eda Mundial del Medioambiente - Cando as augas doces avisan: sinais dun clima que cambia -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/ecologafoto.jpg","datePublished":"2026-06-05T07:33:30+00:00","dateModified":"2026-06-05T11:38:40+00:00","description":"Con motivo do D\u00eda Mundial do Medioambiente, a investigadora Laura Barral ofr\u00e9cenos unha reflexi\u00f3n sobre os avisos das augas doces.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/#breadcrumb"},"inLanguage":"gl-ES","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"gl-ES","@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/ecologafoto.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/ecologafoto.jpg","width":1304,"height":977},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/medioambiente-2026\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Cando as augas doces avisan: sinais dun clima que cambia"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/#website","url":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/","name":"C\u00e1tedra Emalcsa","description":"C\u00e1tedra EMALCSA-UDC promover y articular la investigaci\u00f3n, innovaci\u00f3n y transferencia de conocimiento en el \u00e1mbito los sistemas de agua.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"gl-ES"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/#organization","name":"C\u00e1tedra Emalcsa","url":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"gl-ES","@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Catedra-Emalcsa-UDC.svg","contentUrl":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Catedra-Emalcsa-UDC.svg","width":185,"height":58,"caption":"C\u00e1tedra Emalcsa"},"image":{"@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/#\/schema\/person\/efb560fa9370bb4ce0760f6ef7a53907","name":"emalcsawp","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"gl-ES","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/80db74ffb4beb0be788543a1f45b29875710fd2c515220ced2e80bde3709de50?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/80db74ffb4beb0be788543a1f45b29875710fd2c515220ced2e80bde3709de50?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/80db74ffb4beb0be788543a1f45b29875710fd2c515220ced2e80bde3709de50?s=96&d=mm&r=g","caption":"emalcsawp"},"sameAs":["https:\/\/www.catedraemalcsa.com"],"url":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/author\/emalcsawp\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31777","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31777"}],"version-history":[{"count":26,"href":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31808,"href":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31777\/revisions\/31808"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}