{"id":26100,"date":"2024-04-15T12:46:58","date_gmt":"2024-04-15T10:46:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/?p=26100"},"modified":"2024-04-15T12:47:28","modified_gmt":"2024-04-15T10:47:28","slug":"canas-o-lugar-no-que-emalcsa-deu-os-seus-primeiros-pasos-no-que-respecta-a-innovacion-coa-instalacion-en-1915-de-filtros-lentos-todo-un-avance-daquela","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.catedraemalcsa.com\/gl\/canas-o-lugar-no-que-emalcsa-deu-os-seus-primeiros-pasos-no-que-respecta-a-innovacion-coa-instalacion-en-1915-de-filtros-lentos-todo-un-avance-daquela\/","title":{"rendered":"Ca\u00f1\u00e1s, o lugar no que Emalcsa deu os seus primeiros pasos no que respecta \u00e1 innovaci\u00f3n coa instalaci\u00f3n, en 1915, de filtros lentos, todo un avance daquela"},"content":{"rendered":"\n

A innovaci\u00f3n forma parte do ADN de Emalcsa. De feito a Empresa Municipal de Augas da Coru\u00f1a leva dando pulo a iniciativas innovadoras pr\u00e1cticamente dende a s\u00faa fundaci\u00f3n, al\u00e1 polo ano 1908, cando a\u00ednda se denominaba Aguas de La Coru\u00f1a S. A.<\/strong> Nese ano inaugur\u00e1base a tra\u00edda da Coru\u00f1a e con ela unha primitiva planta purificadora en Ca\u00f1\u00e1s, unha pequea parroquia situada a catro quil\u00f3metros de Carral. Constaba dunhas rudimentarias instalaci\u00f3ns nas que se recoll\u00eda auga do r\u00edo Barc\u00e9s para a conducir a unha pequena presa cun dep\u00f3sito que amortec\u00eda a corrente da auga. O obxectivo era eliminar parte dos materiais que arrastraba a auga e deixala m\u00e1is limpa e apta para o consumo. Este era o sistema co que daquela se pretend\u00eda purificar a auga. Evidentemente, e debido \u00e1 falla de tecnolox\u00eda, fac\u00edase pouco menos que de xeito testimonial. Por\u00e9n, a instalaci\u00f3n ti\u00f1a a s\u00faa importancia e vixiabase polo mi\u00fado. De feito contaba cun posto de guarda que a\u00ednda hoxe se conserva no que viv\u00eda un encargado de coidar as instalaci\u00f3ns e o subministro de auga. Entre as s\u00faas responsabilidades atop\u00e1base a de patrullar a cabalo a rede de distribuci\u00f3n para evitar que ning\u00faen roubase o l\u00edquido para abastecer as s\u00faas leiras. Eran outros tempos.<\/p>\n\n\n\n

Al\u00ed, en Ca\u00f1\u00e1s, deu Emalcsa os seus primeiros pasos no que a innovaci\u00f3n se refire coa instalaci\u00f3n, en 1915, de filtros lentos, un proxecto que se ti\u00f1a solicitado catro anos antes ao Ministerio de Fomento debido a que as primitivas instalaci\u00f3ns eran insuficientes.<\/strong> Os filtros lentos permit\u00edan filtrar 25 litros de auga por segundo e 2.160 metros c\u00fabicos ao d\u00eda. Todo un avance daquela. Evidentemente melloraba o que hab\u00eda, a\u00ednda que poucos anos despois, en concreto, en 1921, houbo que os cambiar xa que non permit\u00edan cubrir o abastecemento de auga \u00e1 cidade como Aguas de La Coru\u00f1a quer\u00eda debido ao crecemento que experimentara a cidade en canto a habitantes. Normal. A Coru\u00f1a pasara dos 47.984 que ti\u00f1a en 1910 aos 62.022 de 1920. \u00c9 dicir, que nunha d\u00e9cada, a poboaci\u00f3n increment\u00e1rase en 14.038 personas.<\/p>\n\n\n\n

Pero A Coru\u00f1a continuou a crecer e os filtros lentos axi\u00f1a quedaron pequenos. Os 25 litros por segundo que eran capaces de tratar non bastaban para a emerxente cidade da Coru\u00f1a, polo que sete anos despois, en 1922, redactouse o proxecto para mellorar a planta con filtros r\u00e1pidos, cuxa capacidade (75 litros por segundo e 6.480 m3 por d\u00eda) triplicaba a dos filtros lentos.<\/strong> Pero a renovaci\u00f3n de Ca\u00f1\u00e1s non quedou nos filtros. Tam\u00e9n se construiron unhas novas instalaci\u00f3ns proxectadas por Gonzalo Esteban Saavedra que pr\u00e1cticamente seguen intactas hoxend\u00eda, se ben \u00e9 certo que en 1953 substituiuse o antigo revestimento de madeira por outro de formig\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n

A Coru\u00f1a, segunda cidade, tras Bilbao e Valencia, en contar con filtros r\u00e1pidos<\/h6>\n\n\n\n

Daquela os filtros r\u00e1pidos eran todo un invento. Utiliz\u00e1banse en Am\u00e9rica e Alema\u00f1a, pero en Espa\u00f1a, s\u00f3 Bilbao e Valencia precederon a A Coru\u00f1a na s\u00faa instalaci\u00f3n. E os filtros r\u00e1pidos non foron a \u00fanica novidade no que a purificaci\u00f3n de augas se refire. Por unha banda convert\u00edronse os vellos filtros lentos en catro decantadores para separar o lodo da auga (dende estes bombe\u00e1base a auga aos filtros r\u00e1pidos mediante uns motores de gasoil, un dos cales se conserva nas instalaci\u00f3ns de Emalcsa na Casa da Auga), e por outra construiuse un edificio no que se esterilizaba a auga con cloro e outro con instalaci\u00f3ns complementarias composto por un almac\u00e9n, unha zona axardinada, e o m\u00e1is curioso, unha estaci\u00f3n telef\u00f3nica.<\/strong> Porque en Ca\u00f1\u00e1s hab\u00eda un tel\u00e9fono que a\u00ednda se conserva e que alg\u00fans din que foi o primeiro que houbo na Coru\u00f1a e na s\u00faa contorna, que se conectaba co dep\u00f3sito de Monte Alto, situado a 25 quil\u00f3metros de distancia. Entre \u00e1mbolos dous hab\u00eda cinco estaci\u00f3ns intermedias para informar coa maior rapidez das posibles incidencias que houbese na red. O tel\u00e9fono foi restaurado hai uns anos.<\/p>\n\n\n\n

Nas novas instalaci\u00f3ns brillaba con luz propia o edificio principal de Ca\u00f1\u00e1s, unha xoia do Modernismo que ofrece a\u00ednda hoxe a imaxe m\u00e1is reco\u00f1ecible da ETAP. Era o terceiro que se constru\u00eda en Espa\u00f1a segundo o modelo do alem\u00e1n H. Reisert, tras os de Bilbao e Valencia -ent\u00f3n con poboaci\u00f3ns moi superiores \u00e1s da Coru\u00f1a-<\/strong>. As pezas de formig\u00f3n que formaban o anterior filtro lento aproveit\u00e1ronse para pavimentar os cami\u00f1os exteriores da estaci\u00f3n. E al\u00ed seguen.<\/p>\n\n\n\n

A construci\u00f3n do inmoble principal, dese\u00f1ado por Gonzalo Esteban Saavedra en 1922, segundo os planos que se conservan, foi, como pode verse, moi r\u00e1pida, debido \u00e1 necesidade de garantir o subministro de auga a unha A Coru\u00f1a que crec\u00eda como nunca nese tempo. Dun incuestionable valor art\u00edstico e arquitect\u00f3nico, o edificio \u00e9 unha estrutura de 632 metros cadrados e case 15 metros de alto, cunhas impresionantes cristaleiras e unha terraza que sobresae da fachada principal, dende a que se pod\u00edan vixiar os dep\u00f3sitos de decantaci\u00f3n e a toma do r\u00edo Barc\u00e9s. O seu valor art\u00edstico e arquitect\u00f3nico sempre sorprende.<\/p>\n\n\n\n

A ETAP de Ca\u00f1\u00e1s, por certo, segue operativa. S\u00f3 abastece a Carral, pero \u00e9 a estaci\u00f3n de tratamento de auga potable m\u00e1is antiga de Espa\u00f1a en funcionamento e un enclave fundamental do patrimonio de Emalcsa, sempre pendente do seu mantemento e conservaci\u00f3n. De feito, os proxectos de innovaci\u00f3n da empresa, que hoxe desenvolve a C\u00e1tedra Emalcsa-UDC, comenzaron al\u00ed.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Obras en Ca\u00f1as en 1915<\/figcaption><\/figure><\/div>
\"\"
Motores que bombeaban a<\/figcaption><\/figure><\/div>
\"\"
Dep\u00f3sito de Monte Alto<\/figcaption><\/figure><\/div>
\"\"
Casa del vigilante en Ca\u00f1\u00e1s<\/figcaption><\/figure><\/div>
\"\"
Vigilantes de la red a caballo<\/figcaption><\/figure><\/div><\/div>